نشست هم اندیشی از کشف حجاب رضا خانی تا کشف حجاب امروزی

efaf 1

نشست هم اندیشی پیرامون زوایای تاریخی و فرهنگی کشف حجاب رضا خانی تا کشف حجاب امروزی با حضور دکتر حاج حسینی ،محقق مطالعات استراتژیک حوزه زنان، و دکتر هادی وکیلی ،استاد و محقق تاریخ معاصر ایران، با همکاری واحد مطالعات زن و خانواده دفتر نهاد رهبری و دفتر هم اندیشی استادان و نخبگان از ساعت 10 تا 12 روز شنبه 22 تیرماه 98 در سالن شورای دفتر نهاد رهبری دانشگاه فردوسی برگزار شد. 

در این شست پس از تلاوت چندی از آیات کلام الله مجید دکتر وکیلی صبحت خود با وارد کردن دو ایراد به نام نشست آغاز کردند. ایشان عنوان کردند که یک. رضاخان تا زمانی که رضاخان بود نه تنها اقدام به کشف حجاب نکرد بلکه بسیار خود را آدمی معتقد نشان میداد و دستور کشف حجاب از سمت او زمانی که رضا شاه بود صادر شد. دو. آنچه که رضاشاه انجام داد کشف حجاب نیود چرا که زمزمه های این طرح از دوره قاجار به گوش می رسید؛ عمل رضاشاه منع حجاب بود یعنی حجاب نداشتن اجیاری بود نه اختیاری.

در ادامه دکتر وکیلی با طرح یک پرسش که چرا پدیده ای به نام کشف حجاب در تاریخ معاصر ایران رخ داد؟ به پیشینه ی تاریخی حجاب در ایران پرداختند و تاکید کردند که در هیچ یک از ادوار تاریخی ایران حتی در عصر اسطوره ای پدیده بی حجابی وجود نداشته است؛ و در تمام دوره های تاریخی از ماد ها گرفته تا هخامنشیان، اشکانیان و ایران پس از دوره اسلامی بدون استثنا مرد و زن دارای پوشش کامل یعنی پوشش سر، پوشش تن و پوشش پا بوده اند که تمام سنگ برجسته ها، کتیبه ها و نقش برجسته های بازمانده از این ادوار تاریخی شاهدی برای این موضوع است. البته ایشان در ادامه صحبت خود را اینگونه اصلاح میکنند که شاید حدود و فرمت حجاب در دوره های مختلف کم یا زیاد شده باشد مثلا در دوره اشکانیان که پس از حمله اسکندر مقدونی بود؛ ممکن است تحت تاثیر پوشش یونانی پوشش مردان ایرانی نیز کمی کوتاه تر شده باشد اما کیفیت و نوع پوشش و وجود پوشش در هیچ دوره ای تغییر یا حذف نشده است.

دکتر وکیلی از صحبت های خود اینگونه نتیجه گیری کردنند: از آنجایی که پدیده ی کشف حجاب ریشه تاریخی ندارد؛ باید به آن به عنوان یک مورد خاص و case study نگاه کرد و به دنبال چرایی آن بود. ایشان پاسخ این پرسش را در وجود پارادایم بزرگ تجدد خواهی دانستند و عنوان کردنند که مقوله کشف حجاب یک مقوله ی وارداتی و نتیجه ی مستقیم مدرنیسم با گفتمان حجاب ستیزی است. ایشان با یک جهش تاریخی به دوره ی قاجار صحبت های خود را ادامه دادند و موضوع عقب ماندگی ایران را در این دوره نسبت به رقبای سنتی خود مانند ترکیه مطرح کردنند و گفتند که وجود مشکل بزرگ توسعه نیافتگی ایرن و نیافتن راه حل درست باعث شد که در اواسط دوره قاجار عده ای طرفدار راه حلی شوند که رضاشاه توانست آن را به مرحله اجرا برساند و آن راه حل چیزی نیود جز تز فکری تقی زاده، مشاور رضاشاه، که ایرانی ها باید از فرق سر تا ناخن پا جسماً و روحاً، ظاهراً و باطناً غربی شوند. در ادامه دکتر وکیلی گریزی به خاطرات مخبر السلطنه ،نخست وزیر رضا شاه، در کتابش به نام "خاطرات و خطرات" زدنند و گوشه ای از نظرات مخبر السلطنه را نسبت به بی سوادی و سطحی نگری رضا شاه خواندند.

دکتر وکیلی در پایان صحبت های خود به این نکته نیز اشاره کردند که کشف حجاب رضاشاه چون با خشونت و زور همراه بود تاثیر جندانی نداشت اما سیاست های محمدرضا شاه برای کشف حجاب که از مسیر فرهنگی و فشار های اجتماعی میگذشت توانست تاثیر عمیقی بر روی بخش عظیمی از جامعه ایران بگذارد و این خود یکی از علل بد حجابی و بی حجابی امروزی ما است. دکتر وکیلی چند نکته را نیز به صورت فهرست وار در مورد کشف حجاب امروزی مطرح کردند که در زیر بدان اشاره میشود:

1. در آمار بی حجابی و بد حجابی امروزه بسیار غلو میشود در حالی که در واقعیت اینطور نیست.

2. گروهی که امروزه به سمت بی حجابی متمایل شده اند باز هم تحت تاثیر فرهنگ غرب هستند

3. تاریخ بشر حتی تاریخ اروپا و آمریکا هیچ وقت این نرخ بالا از بی عفتی و فساد های جنسی و اخلاقی را تجربه نکرده است

4. فریب خوردن این طیف نسبت به فضای شبهات و مغالطات که امروزه به سرعت در حال پخش است را میتوان یکی از علل کشف حجاب امروزی دانست.

5. عامل دیگری که در کشف حجاب امروزی بسیار موثر بوده است کم کاری فرهنگی جبهه حق است که مثال بارز آن کم کاری صداوسیما در این حوزه است.

6. استفاده از حجاب به عنوان ابزار سیاسی در جامعه و لجبازی سیاسی افراد کم حجاب و بد حجاب

7. افراط و تفریط های اشتباه در دوره های مختلف که باعث شد این دیدگاه به وجود بیاید که یک گفتمان واحد در درون نظام جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد.

در ادامه جلسه دکتر حاج حسینی استاد و محقق مطالعات استرتژیک حوزه زنان ضمن تشکر از دکتر وکیلی و پرداختن ایشان به قسمت اول عنوان و بررسی تاریخی موضوع کشف حجاب فرمودند که قصد دارند به بررسی فرهنگی این پدیده و علل کشف حجاب امروزی بپردازند. ایشان صحبت های خود را با این مقدمه آغاز کردند که برای حل یک مسئله ابتدا باید به ریشه های اصلی علل وجودی آن مسئله پرداخت و تشخیض اشتباه در امر ریشه یابی باعث درمان اشتباه آن مشکل میشود. دکتر حاج حسینی با این مقدمه به این موضوع پرداختند که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و پایان جنگ تحمیلی وقتی که فضا برای کار فرهنگی محیا شد هر زمان که به موضوع حجاب و عفاف پرداخته میشد تحلیل هایی مبنی بر ناآگاهی های مردم مطرح میشد و همین سبب شد که تمام دستگاه های فرهنگی نیرو و امکانات خود را جهت برنامه ریزی، اقدام و عمل حول آگاهی افزایی بسیج کنند؛ که اگر این تشخیص درست بود ما الان باید به نقطه ای ایستا میرسیدیم در حالی که مشاهده میکنیم مسئله حجاب و عفاف به یک عارضه رو به رشد تصاعدی تبدیل شده است. پس تشخیص ما در این امر اشتباه بوده است.

دکتر حاج حسینی در ادامه با تکیه بر هندسه آموزه های ناب اسلامی به یکی از ریشه های بی حجابی و بد حجابی امروزی پرداختند و عنصر غیرت را که یکی از فضیلت های مردانه است مورد توجه قرار دادند و عنوان کردند که طبق آیات و روایات دینی ما شیوع بی حجابی و بد حجابی در زنان مقارن است با کمرنگ شدن غیرت در مردان؛ اما این سوال پیش می آید که چه چیزی باعث کمرنگ شدن و بی اهمیت شدن غیرت در مردان و حتی زنان ما شده است؟! ایشان این پرسش را نیز از برآیند حوزه روایات موجود پاسخ میدهند و به دو مسئله اساسی که باعث مخدوش شدن این ساحت میشود اشاره کردند:

1. گسترش موسیقی در جامعه، صرف نظر از حلال بودن یا حرام بودن موسیقی

2. سبک زندگی، که قسمت اعظم آن تحت تاثیر تغذیه افراد است و اهمیت این موضوع را میتوان از کتب اخلاق بزرگان و تاکید آن ها بر تغذیه، طبع و مزاج افراد و تاثیری که بر صعود یا سقوط انسان دارد دریافت.

دکتر حاج حسینی گریزی نیز به فتنه 88 و اعترافات سرحلقه ی یکی از گروه های بزرگ دستگیر شده فتنه و برنامه ریزی آنها برای براندازی نظام زدند و گام های دشمن را برای رسیدن به هدف خود طبق اعترافات فرد دستگیر شده اینطور تعریف کردند: فاز اول اخلاق زدایی، با کف عمکرد حجاب زدایی و سقف عملکرد ارتباط نامشروع با محارم. فاز دوم دین زدایی، یعنی حمله اعتقادی به افراد و ایجاد شبهات برای آنها با پیشفرض عدم وجود حیا و عفت در آنها. فاز سوم نظام زدایی، که در این مرحله افراد از هر لحاظ آماده از بین بردن یک نظام اسلامی هستند. این دشمنی غرب با نظام جمهوری اسلامی نیز برخاسته از نیت و هدف غرب مبنی بر ایجاد یک دهکده جهانی که خود آمریکا ارباب این دهکده و همه جامعه جهانی رعیت او هستند؛ به وجود آمده است.

خانم دکتر حاج حسینی صحبت های خود را با تفسیر دو آیه شریفه 204 و 205 سوره بقره به پایان رساندند و اینطور فرمودند که طبق این دو آیه دشمنان خدا زمانی که به قدرت میرسند در زمین فساد و تباهی به وجود می آورند و به حرث و نسل میپردازند که در اینجا میتوان حرث را مقارن با آیه "نساءلکم حرثٌلکم" ، زن دانست و اینطور برداشت کرد که دشمان خدا در زمین به دنبال اهلاک زن و نسل هستند؛ این کلیدی است یرای هر حرکتی، کلید رمز عملیات بی عفتی زن است. از آنجایی که نقطه گرانیگاه زن عنصر عفت است تا زمانی که این عنصر را در خود حفظ کند دارای کارکردهای زنانه خود است در غیر این صورت با از بین رفتن عفت، زن به ورطه هلاکت کشیده میشود.

 

پایان جلسه نیز به پرسش و پاسخ حضار از اساتید گذشت. در یکی از پرسش ها که مبنی بر راهکار عملی برای جلوگیری از شیوع بی حجابی و بد حجابی بود دکتر حاج حسینی پاسخ دادند که امروز وظیفه ما مطالبه گری در این حوزه است.

efaf 2

efaf 3

 

sound دانلود فایل صوتی جلسه (۱۲مگابایت)